Неверный логин или пароль
или войдите через:
×
На ваш почтовый ящик отправлены инструкции по восстановлению пароля
x
Новое на buxgalter.uz:Как применить льготу по социальному налогу (№УП-53) По какой ставке НДС облагать транспортировку груза при наличии прямого договора с инопартнером 10 важных нововведений в июне 2022 года – для руководителя и бухгалтера (таблица) Как рассчитать и уплатить взносы на ИНПС
  • www.norma.uz
  • Бизнинг шарҳлар
  • Марказий банк қайта молиялаштириш ставкасини 3 фоиз бандга ошириш тўғрисида қарор қабул қилди

Марказий банк қайта молиялаштириш ставкасини 3 фоиз бандга ошириш тўғрисида қарор қабул қилди

18.03.2022

Читать на русском языке

Марказий банк бошқаруви 2022 йил 17 мартда ўтказилган йиғилишда асосий ставкани йиллик 14%дан 17%гача ошириш тўғрисида қарор қабул қилди.

 

Ташқи иқтисодий шароитларда юзага келган юқори ноаниқлик ва кескинликлар фонида девальвацион ва инфляцион кутилмалар ўсишининг олдини олиш, миллий валютада жамғариш фаоллигини сақлаб қолиш ҳамда ташқи хатарларнинг иқтисодиётимизга ўтувчи таъсирини юмшатиш орқали мамлакатда макроиқтисодий ва молиявий барқарорликни  таъминлаш мақсадида Марказий банкнинг асосий ставкаси йиллик 17%га оширилди.

 

Юзага келган вазиятда Марказий банк ички нархлар кескин ўсишининг олдини олиш, тўлов тизими узлуксизлиги ва молиявий барқарорликни таъминлаш мақсадида барча зарурий чораларни кўриб боради.  

 

Ташқи иқтисодий шароитлар

 

Асосий савдо-ҳамкор давлатларда кузатилаётган иқтисодий вазият, уларнинг валюта курсларидаги кескин тебранишлар, жаҳон хом ашё ва энергия бозорларида нархларнинг ўсиши макроиқтисодий жиҳатдан ноаниқликлар ва хатарларни оширмоқда.

 

Аҳоли ва тадбиркорлик субъектлари орасида ўтказилган сўровлар уларнинг девальвацион кутилмаларида сезиларли ўсиш кузатилаётганлигини кўрсатмоқда.

 

Айни пайтда мазкур омиллар турли каналлар орқали ички макроиқтисодий барқарорликка қисқа ва ўрта муддатли истиқболда салбий таъсир кўрсатади.

 

Бунда қисқа муддатли таъсирлар экспортдан тушумлар ва мамлакатимизга пул ўтказмалари ҳажмининг камайиши ҳисобига ички валюта бозорида таклифнинг қисқаришида, импорт қилинадиган истеъмол товарлари нархининг қимматлашиши орқали ички нархларнинг ўзгаришида намоён бўлса, ўрта муддатли таъсирлар ташқи ва ички талабнинг қисқариши ҳисобига иқтисодий ўсиш кўрсаткичларига тегишли босим кўрсатади.

 

Макроиқтисодий ва таркибий ислоҳотлар борасида 2022-2023 йилларга мўлжалланган чора-тадбирларни амалга оширилиши ушбу салбий таъсирларни юмшатиш имконини беради.  

 

Умуман олганда миллий валюта курси динамикасида ташқи хатарлар ва девальвацион босимлар таъсирларига жавобан тўғриланиш кузатилиб, жорий йил бошидан сўмнинг АҚШ долларига нисбатан курси 6,8%га қадрсизланди.

 

Юзага келган вазиятни инобатга олиб, Марказий банк алмашув курсининг кескин тебранишларининг олдини олиш ва бозорнинг барқарор фаолиятини таъминлаш мақсадида жорий йил март ойининг биринчи ярмида “нейтраллик тамойиллари” доирасида ички валюта бозорида интервенциялар ҳажмини оширди.

 

Мазкур интервенциялар ўтган йилда валюта бозоридаги ижобий шароитлар натижасида юзага келган қўшимча захиралар ҳисобидан амалга оширилмоқда.

 

Келгусида бозорда барқарорликни таъминлаш мақсадида тегишли интервенциялар амалга оширилиб, миллий валюта курсининг кескин тебранишларининг олдини олиш чоралари кўрилади. Бугунги асосий ставканинг оширилиши ҳам юзага келаётган қисқа муддатли салбий таъсирларни (шокларни) юмшатишга қаратилган.

 

Ички нархлар динамикаси ва инфляцион кутилмалар

 

Кузатувларга кўра, республика ҳудудларида март ойининг биринчи ярмида энг кўп истеъмол қилинадиган товарлар нархлари – 0,6%га ошди. Бунда, озиқ-овқат маҳсулотлари 0,8%га, ноозиқ-овқат товарлари 0,4%га ва хизматлар 0,2%га ўсган.

 

2022 йил февраль ойи сўровлари натижаларига кўра, келгуси 12 ой учун аҳолининг инфляцион кутилмалари 14%ни ташкил этди. Тадбиркорларнинг инфляцион кутилмалари эса ўтган ойга нисбатан 0,3 фоиз бандга ортиб, 14,6%гача ошди.

 

Жаҳон бозорида асосий озиқ-овқат товарлари ва энергия ресурслари нархларининг сезиларли даражада ўсаётганлиги, ташқи таклифнинг қисқариши ва географик жиҳатдан ўзгариши, истеъмол товарлари импортида логистика билан боғлиқ масалалар йил сўнгига қадар ички нархларга қўшимча босимни юзага келтириш эҳтимоллари ошмоқда.

 

Бу борада Ҳукумат билан биргаликда ички бозорда маҳсулотлар таклифини кўпайтириб бориш, логистика билан боғлиқ масалаларни ҳал этиш, муқобил импорт йўналишлари орқали истеъмол товарларига бўлган талабни қондириш ва юзага келиши мумкин бўлган узилишларни бартараф этиш бўйича чоралар кўриб борилади. 

 

Шунингдек, асосий ставкани ошириш ва валюта бозорини барқарорлаштириш бўйича кўрилаётган жавоб чоралари келгусида инфляцион кутилмаларни жиловлаш ва аҳолининг миллий валютадаги даромадлари харид қобилиятини сақлаб қолишга ҳам хизмат қилади.

 

Пул-кредит шароитлари

 

2022 йилнинг дастлабки 2 ойида банклараро пул бозоридаги амалиётлар бўйича ўртача фоиз ставкалари 13,1% атрофида шаклланиб, иқтисодиётда “нисбатан қатъий” пул-кредит шароитларини таъминлашга хизмат қилди.

 

Банклар томонидан миллий валютадаги муддатли депозитлар бўйича таклиф этилаётган ўртача тортилган фоиз ставкалари февраль ойида жисмоний шахслар учун 20,4%ни, юридик шахслар учун 15,5%ни ташкил этиб, мос равишда инфляцион кутилмаларга нисбатан ҳам ижобий тафовут сақланиб қолмоқда.

 

Пул-кредит шароитларини қатъийлаштириш бўйича жорий қарор иқтисодиётда реал фоиз ставкаларини сақлаб қолиш орқали миллий валютадаги активлар даромадлилигини ва  банк тизимида муддатли депозитларнинг ўсувчи динамикага қайтишини таъминлашга қаратилган.  

 

Молиявий барқарорлик

 

Тижорат банкларининг мавжуд ташқи молиявий мажбуриятларини бажариш билан боғлиқ хатарларнинг банк тизими ликвидлилигига таъсири бўйича дастлабки стресс-тестлар ўтказилди.

 

Олинган натижаларга кўра, хатарли сценарий шароитларида ҳам маҳаллий банкларнинг ликвид маблағларида маълум бир даражада пасайишлар кузатилсада, етарли миқдорда ликвидлилик буферларининг мавжудлиги ҳисобига минимал талаблардан камайиб кетиш ҳолатлари юзага келмайди.

 

Тижорат банклари аҳоли ва тадбиркорларнинг талаблари бўйича тўловларни амалга ошириш ва бошқа мажбуриятларни ўз вақтида ва тўлиқ бажаришлари учун етарли ликвидлик ва молиявий захираларга эга.

 

Банкларда юзага келиши мумкин бўлган масалаларни аниқлаш ва улар бўйича ечимлар ишлаб чиқиш бўйича Марказий банкда ишчи гуруҳи ташкил этилиб, банклар билан доимий оператив мулоқот каналлари йўлга қўйилди.

 

Ташқи хатарларни минималлаштириш бўйича кўрилаётган қўшимча чоралар

 

Банк тизимини зарурий ликвидлик билан таъминлаш мақсадида тижорат банкларига Марказий банк томонидан қисқа муддатли ликвидлик чекловларсиз (РЕПО ва СВОП операциялари орқали) тақдим этиб борилади.

 

Марказий банк томонидан муомалага чиқариладиган қисқа муддатли облигациялар ойлик ўртача қолдиғи бўйича лимитлар 20 трлн сўмгача оширилди.

 

Тижорат банкларига жорий йилнинг 1 июлига қадар:

  • чакана операциялар бўйича валюта курсларини белгилашда валюта биржасида колл аукцион натижасида шаклланган валюта курсидан фойдаланиш имконияти берилди;
  • тижорат банклари томонидан аукционларда харид қилинадиган Марказий банк облигациялари бўйича фоиз ставкалари даражаси асосий ставканинг юқори чегарасигача кенгайтирилди;
  • икки ҳафталик депозит аукционлари бўйича лимитлар бекор қилинди.

 

Шу билан бирга, Марказий банк томонидан макроиқтисодий ривожланиш прогнози ташқи иқтисодий вазиятни инобатга олиб қайта кўриб чиқилмоқда. Бунда, инфляцион ва девальвацион кутилмаларнинг пасайиши, ички макроиқтисодий шароитларга ташқи босимларнинг пасайиши билан асосий ставка даражаси босқичма-босқич пасайтириб борилади.

 

Асосий ставкани кўриб чиқиш бўйича Марказий банк Бошқарувининг навбатдаги йиғилиши 2022 йил 21 апрель кунига белгиланган.