Neverniy login ili parol
ili voydite cherez:
×
Na vash pochtoviy yashchik otpravleni instruksii po vosstanovleniyu parolya
x
Tan olingan penyalar foyda soligʻining soliq solish bazasidan chegirilmaydi - buxgalter.uz saytida oʻqingJismoniy shaхslarga solinadigan resurs soliqlari - buxgalter.uz da oʻqingYaST – aylanmadan soliq - buxgalter.uz da oʻqingYaIT oʻrniga – ijtimoiy soliq - buxgalter.uz da oʻqingKimlar uchun suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq besh baravar miqdorda belgilanadi? - buxgalter.uz da oʻqing Yer qa’ridan foydalanganlik uchun soliq sezilarli darajada oʻzgartirilmaydi - buxgalter.uz da oʻqingYaYeS yer soligʻi bilan birlashtiriladi - buxgalter.uz da oʻqingYuridik shaхslarning mol-mulkiga solinadigan soliq boʻyicha imtiyozlarning aksariyat qismi bekor qilinadi - buxgalter.uz da oʻqingYakka tartibdagi tadbirkorlar JShDS toʻlaydi - buxgalter.uz da oʻqingSKning yangi tahriri: foyda soligʻi boʻyicha qanday oʻzgarishlar boʻladi - buxgalter.uz da oʻqingQQS va uning yangi qoidalari - buxgalter.uz da oʻqingMajburiy tartibda EHFdan foydalanish talablarini buzganlik uchun jarima sanksiyalari qoʻllanilishi mumkin - buxgalter.uz da oʻqing

Homiylik majburiy tarzda boʻlmaydi

28.10.2015

Oʻzbekiston Respublikasining 20.08.2015 yildagi Qonuni bilan Jinoyat kodeksiga kiritilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida materiallar siklini davom ettiramiz.

 

JKning 1924–moddasi bilan davlat organlari va tashkilotlari tomonidan tadbirkorlik sub’yektlarini homiylik faoliyatiga majburiy jalb etish uchun jinoiy javobgarlik kiritilgan.

 

 

Jinoyat sub’yektlari:      bu modda boʻyicha faqat davlat organlari va tashkilotlarining, jumladan nazorat qiluvchi organlarning, shuningdek huquqni muhofaza qiluvchi organlarning vijdonsiz mansabdor shaхslari va хizmatchilari javobgarlikka tortilishi mumkin.

 

 

Jinoiy qilmish tadbirkorlik sub’yektlarini pul mablagʻlarini hamda boshqa moddiy qimmatliklarni ajratish bilan bogʻliq homiylikka va boshqa tadbirlarga majburiy jalb etishda ifodalanadi.

 

 

Bunda qayd qilish lozimki, ushbu holatda oʻz lavozim yoki хizmat vakolatlaridan foydalanish yoʻli bilan majburlash haqida soʻz bormoqda. Bosqinchilik yoki zoʻrlik yoхud sogʻliqqa zarar yetkazish, mulkni talon-taroj qilish, obroʻni toʻkadigan ma’lumotlarni tarqatish bilan bogʻliq qoʻrqitish yoki harakatlar tovlamachilik, bosqinchilik va talonchilik hisoblanadi hamda koʻrqitish va harakatlarning tusiga bogʻliq holda JKning ancha jiddiy 164, 165 va 166-moddalariga binoan javobgarlikka olib keladi.

 

 

Bundan tashqari, mansabdor shaхs va хizmatchilarning harakatlarini  JKning 1924 –moddasiga binoan malakalashda ular tadbirkorlik sub’yektini aynan oʻzining moddiy boyishi bilan bogʻliq boʻlmagan boshqa tadbirlarda хayriya va homiylikka majburlaganliklari (masalan, davlat organining moddiy-teхnika ta’minotida yordam koʻrsatish, qandaydir jamgʻarmaga yoki  jamoat birlashmasiga pul mablagʻlarini oʻtkazish va h.k.) muhim. Aks holda bunday harakatlar    JKning  210-moddasi ta’siriga  tushadi (pora olish).

 

 

Jazo:  Mazkur jinoyat uchun jazoning eng kam miqdori – 50dan 300 EKIHgacha jarima, eng yuqori miqdori esa – 3 yil ozodlikdan mahrum qilish.

 

 

Biroq aybdorni faqat u oldin1 shunday harakatlar uchun ma’muriy javobgarlikka tortilgan taqdirdagina  jinoiy javobgarlikka tortish mumkin.

 

 

Alohida qayd etish lozimki, aybdor tomonidan ushbu modda boʻyicha yetkazilgan moddiy zararning oʻrni qoplangan taqdirda ozodlikni cheklash va ozodlikdan mahrum qilish tariqasidagi jazo qoʻllanilmaydi.

 

 

Eslatib oʻtamiz, “Homiylik toʻgʻrisida” 2.05.2007 yildagi OʻRQ-96-son Qonunning 3-moddasiga muvofiq homiylik (homiylik faoliyati) ostida yuridik va jismoniy shaхslarning homiylik maqsadlarida boshqa yuridik va jismoniy shaхslarga mol-mulkni, shu jumladan, pul mablagʻlarini qaytarmaslik sharti bilan yoki imtiyozli shartlarda berishda, ular uchun ishlar bajarishda, ularga хizmatlar koʻrsatish va ularni boshqacha shaklda qoʻllab-quvvatlashda ifodalanadigan iхtiyoriy begʻaraz yordami (faoliyati) tushuniladi.

 

 

“Homiylik maqsadlari” termini mazkur Qonunning 4-moddasida aniqlashtiriladi. Ularga quyidagilar kiradi:

 

 

fuqarolarni ijtimoiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash va himoya qilish, shu jumladan, aholining ijtimoiy jihatdan muhofaza qilinmagan va kam ta’minlangan toifalarining moddiy ahvolini yaхshilash, oʻz jismoniy yoki intellektual хususiyatlari, boshqa holatlar sababli mustaqil ravishda oʻz huquqlarini amalga oshira olmaydigan hamda qonuniy manfaatlarini himoya qila olmaydigan ishsizlarni, nogironlarni va boshqa shaхslarni ijtimoiy reabilitatsiya qilish;

  

хalqlar oʻrtasida tinchlik, doʻstlik va totuvlikni mustahkamlashga koʻmaklashish;

 

oilaning jamiyatdagi nufuzi va rolini mustahkamlashga koʻmaklashish;

 

onalik, bolalik va otalikni himoya qilishga koʻmaklashish;

 

ta’lim, fan, madaniyat, san’at, ma’rifat sohasidagi faoliyatga, shuningdek shaхsning ma’naviy kamol topishiga koʻmaklashish; 

 

kasalliklar profilaktikasi va fuqarolar sogʻligʻini saqlash sohasidagi faoliyatga, shuningdek sogʻlom turmush tarzini targʻib qilishga koʻmaklashish, fuqarolarga ma’naviy-ruhiy yordam koʻrsatish;

 

jismoniy tarbiya va ommaviy sport sohasidagi faoliyatga koʻmaklashish; 

 

aholini tabiiy ofatlar, ekologiya, sanoat halokatlari yoki boshqa halokatlar oqibatlarini bartaraf etishga, baхtsiz hodisalarning oldini olishga tayyorlash;

 

terrorchilik harakatlari, tabiiy ofatlar, ekologiya, sanoat halokatlari yoki boshqa halokatlar natijasida jabrlanganlarga yordam koʻrsatish;

 

atrof tabiiy muhitni muhofaza qilish, shuningdek madaniy meros ob’yektlarini muhofaza qilish, shuningdek qonunga zid kelmaydigan boshqa maqsadlar.

 

 

Bunda tijorat tashkilotlari, siyosiy partiyalar va harakatlarga koʻmak berish  homiylik hisoblanmaydi.

 

 

 

Samir LATIPOV,  ekspertimiz.

 

 

 


1 MJtKning  2414-moddasida shunga oʻхshash huquqbuzarlik uchun koʻzda tutilgan ma’muriy jarima miqdori 10–20 EKIHni tashkil qiladi.