Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги томонидан Инвестиция платформалари соҳасида "Тартибга солиш қумдони" махсус ҳуқуқий режимини тақдим этиш тартиби тўғрисидаги низом тасдиқланди (12.01. 2026 й. АВ рақами 3753-сон).
Президентнинг 21.08.2025 йилдаги ПҚ-255-сон қарорига мувофиқ махсус ҳуқуқий режим жорий этилган бўлиб, унинг доирасида муқобил инвестиция механизмларини яратиш учун инвестиция платформаларини ишга тушириш ва ривожлантиришга қаратилган чора-тадбирлар синовдан ўтказилади.
Инвестиция платформалари тўғридан-тўғри инвесторлардан маблағларни жалб қилиш имкониятини беради, биринчи навбатда, фонд бозорига кириши қийин ёки вақтли бўлган стартаплар, кичик ва ўрта бизнес учун.
Белгиланган фаолият турлари электрон платформа орқали улушларга сармоя киритишни, ҳамкорликда иш юритишни, венчур, пай ва инвестициялашнинг бошқа лойиҳа форматларини ўз ичига олади.
Фонд бозоридан фарқли ўлароқ, платформалар орқали инвестициялар қимматли қоғозларни чиқариш ва муомалага киритиш билан бевосита боғлиқ эмас, инвестиция воситачиларининг иштирокини, листингни ва биржа стандартлари бўйича доимий равишда маълумотларни ошкор қилишни талаб қилмайди.
Ҳужжат билан махсус ҳуқуқий режим иштирокчиларини рўйхатдан ўтказиш тартиби, уларни инвестиция платформалари операторлари реестрига киритиш шартлари, шунингдек, иштирокчилар сафидан чиқариш асослари белгиланди.
Махсус ҳуқуқий режим иштирокчилари фақат инвестиция платформаларининг операторлари сифатида фаолиятни амалга оширувчи юридик шахслар – Ўзбекистон резидентлари бўлиши мумкин.
Инвестиция платформаси қуйидагиларни таъминлайдиган комплекс дастурий-техник ва ташкилий механизм бўлиши керак:
- инвестиция таклифлари ва инвестициялаш хатарларининг шаффофлиги;
- суиистеъмолчиликлар ва манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш;
- инвестиция шартномаларини электрон шаклда тузиш;
- инвесторлар ҳуқуқларини ҳисобга олиш, сақлаш ва тасдиқлаш;
- платформа, оператор, маълумотларни ошкор қилиш, инвесторларни ҳимоя қилиш ва AML/CFT қонунчилигига риоя қилиш бўйича талабларни бажариш;
- ҳисоб-китобларни фақат номинал ва (ёки) эскроу ҳисобварақлари орқали амалга ошириш;
- маълумотларни ошкор қилиш ва инвесторлар ва лойиҳа эгалари ўртасида ишончни шакллантириш.
Инвестиция платформаларини жорий этиш ва кейинчалик уларнинг фаолиятини кенгайтириш инвестиция фаолиятини фаоллаштиришнинг ҳуқуқий асосларини шакллантириш имконини беради, бу эса қуйидагиларга қўшимча рағбатлантиради:
- бизнесни, шу жумладан кичик корхоналар, стартаплар ва лойиҳа компанияларини молиялаштириш манбаларини диверсификация қилиш;
- хусусий инвесторлар, шу жумладан жисмоний шахслар ва норезидентларнинг инвестиция фаолиятида уюшган ва тартибга солинган асосда иштирокини кенгайтириш;
- ахборот технологияларидан фойдаланган ҳолда инвестиция шартномаларини тузиш, ҳуқуқларни ҳисобга олиш ва ҳисоб-китобларни амалга оширишнинг рақамли каналларини жорий этиш.
Ҳужжат Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базасида эълон қилинган, 13.01.2026 йилдан кучга кирди, 01.10.2026 йилгача амал қилади.
Лола Абдуазимова
