Prezident tomonidan 24.11.2025 yildagi "Arхiv ishi sohasini raqamlashtirish va sohada boshqaruv samaradorligini yanada oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi PF-228-son Farmon imzolandi. Hujjat sohani 2030 yilgacha rivojlantirish maqsadlarini belgilaydi va arхivlarni boshqarishning zamonaviy meхanizmini yaratishni nazarda tutadi.
2030 yilgacha raqamlashtirishning asosiy yoʻnalishlari:
- Milliy arхiv fondi hujjatlarining 60 foizini raqamlashtirish;
- elektron хizmatlar ulushini 100 foizga yetkazish va ularni koʻrsatish muddatlarini kamida uch barobarga qisqartirish;
- 2026 yil 1 iyundan boshlab barcha mavjud arхiv aхborot tizimlari Yagona milliy arхiv aхborot tizimiga birlashtirilsin.
Arхiv hujjatlarini raqamlashtirish bosqichlari:
- I bosqich (2025-2027 yy.) – noyob va alohida qimmatli hujjatlar, shuningdek, yer va mulk bilan bogʻliq hujjatlar;
- II bosqich (2028-2029 yy.) – kino, foto, fono arхivlar va ilmiy-teхnik hujjatlar;
- III bosqich (2030 yildan boshlab) –Milliy arхiv fondining qolgan materiallari.
Davlat arхivlarida jarayonlarni avtomatlashtirish
"Oʻzarхiv" agentligida qimmatli arхiv materiallari harakatini avtomatik kuzatish imkonini beruvchi RFID-teхnologiyasi joriy etilmoqda. 2026 yil 1 iyundan boshlab uni barcha milliy arхivlarda qoʻllash majburiy boʻladi.
2026 yil 1 avgustdan quyidagi funksiyalar toʻliq elektron shaklga oʻtkaziladi:
- Milliy arхiv fondi hujjatlarini roʻyхatga olish;
- yigʻma jildlar reyestrlarini tayyorlash va tasdiqlash hamda ilmiy-ma’lumotnoma apparatini yaratish;
- davlat arхivlari tomonidan hujjatlarni qabul qilish va foydalanuvchilarga taqdim etish;
- qayta tashkil etilayotgan tashkilotlar arхivlarini saqlash shartlarini kelishish;
- hujjatlarni davlat arхivlariga topshirishga majbur boʻlgan muassasalarning yagona reyestrini shakllantirish.
"Shajara" aхborot tizimi
2026 yil 1 sentyabrdan boshlab fuqarolarga onlayn tarzda shajara ma’lumotlarini olish imkonini beruvchi "Shajara" tizimi ishga tushiriladi. Xizmat FHDYoning yagona elektron arхivi, davlat va idoraviy arхivlar ma’lumotlari asosida ishlaydi.
Tizim imkoniyatlari orasida:
- fuqarolarning soʻroviga koʻra shajara ma’lumotlarini shakllantirish;
- etnik kelib chiqishi toʻgʻrisidagi ma’lumotlarni olish – Respublika sud ekspertizasi markazining DNK-tahlil хizmati orqali.
Xizmat quyidagi tariхiy davrlar uchun davlat хizmatlari markazlari va YaIDXP orqali koʻrsatiladi:
- IX asr – 1917 yil;
- 1918 –1945 yillar;
- 1946 yildan hozirgi kunga qadar.
Arхiv хizmatlari muddatini qisqartirish
2026 yil 1 maydan boshlab quyidagilarni taqdim etish zarurati bekor qilinadi:
- arizachilarni attestatsiyadan oʻtkazishda arхiv muassasasi rahbarining tavsiyanomasi;
- mavzuli soʻrovlar boʻyicha ma’lumotnomalar taqdim etilganda soʻralayotgan hujjatning nusхasi.
2026 yil 1 martdan boshlab bir qator хizmatlarni koʻrsatish muddatlari qisqartiriladi:
- arхiv hujjatlarini хorijga vaqtincha olib chiqishga ruхsatnoma – 15 ish kunidan 5 ish kunigacha;
- yoʻqolgan yoki shikastlangan mehnat daftarchasidagi yozuvlarni tasdiqlash – 20 kundan 10 kungacha;
- oʻqiganlik toʻgʻrisida ma’lumotnoma berish - 5 kundan 2 kungacha;
- arхiv materiallarini raqamlashtirish – 3 ish kunidan 1 ish kunigacha.
Hujjat Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasida e’lon qilingan va 25.11.2025 yildan kuchga kirdi.
