2019 yil 1 sentyabrdan kuchga kiradigan qonun hujjatlaridagi asosiy oʻzgartirishlar jamlamasini taqdim etamiz.
EKIH qoʻllanmaydi
1 sentyabrdan eng kam ish haqi oʻrniga mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdori, bazaviy hisoblash miqdori va pensiyani hisoblashning bazaviy miqdori qoʻllanadi. Qaysi holatlarda qanday koʻrsatkichdan foydalanilishi haqida – bu yerda, joriy qiymatlari – bu yerda.
Egasiz davlat mulki foydalanishga beriladi yoki sotiladi
Foydalanilmayotgan davlat mulki ob’yektlari, shu jumladan ta’lim muassasalari (akademik litseylar va kasb-hunar kollejlari bundan mustasno), sogʻliqni saqlash va sport, madaniyat muassasalari hamda davlat tashkilotlarining boʻsh turgan yer uchastkalari xoʻjalik faoliyatiga jalb etiladi.
Foydalanilmayotgan aktivlarning mulkdorlariga Davlat aktivlarini boshqarish agentligi va Davergeodezkadastr qoʻmitasining hududiy boshqarmalaridan soʻrovlar kelib tushadi. Ular 2 oy mobaynida ob’yektlar va boʻsh turgan yer uchastkalaridan samarali foydalanish boʻyicha «yoʻl xaritasi»ni taqdim etishlari shart. U maxsus hududiy ishchi komissiyasi tomonidan tasdiqlanadi. Balansda saqlovchi hujjatni taqdim etmasa yoki nazarda tutilgan tadbirlarni belgilangan muddatda bajarmasa, mahalliy hukumatning qonunchilik va ijro etuvchi organlari foydalanilmayotgan aktivlarni olib qoʻyishga va realizatsiya qilishga haqli boʻladi.
Bojxona ruxsat bermaydi
1 sentyabrdan ilgari foydalanilgan generatsiyalovchi uskunalar, kuchni pasaytiruvchi transformatorlar, elektr dvigatellari va energiya samaradorligining D toifasidagi energiyani iste’mol qiluvchi uskunalarni olib kirish taqiqlanadi. «Ekologik» energetika, energiya tejovchi va energiya samarador texnologiyalarni rivojlantirish uchun qanday chora-tadbirlar koʻrilayotganligi haqida – bu yerda.
Poytaxtdagi koʻchmas mulkni roʻyxatdan oʻtkazish soddalashtirildi
Endi ayrim holatlarda koʻchmas mulkka boʻlgan huquq oʻtganda uni roʻyxatdan oʻtkazish uchun alohida murojaat qilish talab etilmaydi.
Notariuslar Koʻchmas mulk ob’yektlariga boʻlgan huquqlar davlat reyestrida huquq egasi haqidagi ma’lumotlarni oʻzlari oʻzgartiradilar va undan koʻchirmani beradilar. Bularni barchasi, oʻzgarishlar notarial harakatlar (masalan, kvartiraning oldi-sotdi shartnomasini tasdiqlash va h.k.) natijasida yuz berganda amalga oshiriladi. Davlat notarial idorasining arizasiga koʻra oldindan (koʻchmas mulk bitimi tasdiqlangunga qadar) elektron kadastr pasporti tuziladi.
Hozircha ushbu tartib faqat Toshkent shahrida, keyingi yildan boshlab Qoraqalpogʻiston va viloyatlarda qoʻllaniladi.
Shu bilan birga 1 sentyabrdan koʻchmas mulkka boʻlgan huquqni roʻyxatdan oʻtkazish uchun yigʻimning yangi miqdorlari joriy etilyapti. Havoladan oʻtib ular bilan tanishish mumkin.
Davlat xizmatlari markazi yoki YaIDXPga
Oyning boshidan quyidagi davlat xizmatlarini olish uchun ixtisoslashtirilgan markazlarga yoki YaIXDP orqali murojaat qilish kerak:
- oʻrta (umumiy oʻrta) ma’lumot toʻgʻrisidagi hujjatlarni e’tirof etish;
- tovar belgisini roʻyxatdan oʻtkazishga buyurtma berish;
- yuridik shaxslar tomonidan suv quduqlarini burgʻulashga ruxsatnoma olish.
Attestatsiya va akkreditatsiya – yangicha usulda
Davlat ta’lim muassasalari va nodavlat ta’lim tashkilotlarini attestatsiya va davlat akkreditatsiyasidan oʻtkazishning yangi tartibi joriy etilmoqda. Endi bu maktabdan tashqari tashkilotlar, Prezident huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi, Bank-moliya akademiyasi, Respublika biznes va boshqaruv oliy maktabi hamda harbiy ta’lim muassasalariga taalluqli boʻladi. Davlat muassasalari ham attestatsiya uchun yigʻim toʻlaydilar (ilgari faqat «xususiylar» toʻlagan), uning miqdori tabaqalashtirilgan.
Oʻzini oʻzi band qilganlarga – guvohnomalar va imtiyozlar
Roʻyxat boʻyicha ayrim turdagi ishlar (xizmatlar)ni bajaradigan fuqarolarga oʻzini oʻzi band qilganlik guvohnomasini berish boshlanadi. Bu qator afzalliklar beradi. Masalan, daromad soligʻi toʻlanmaydi, tashkilot shartnoma asosida jalb qilgan oʻzini oʻzi band qilganlarning mehnatiga toʻlagan toʻlovga YaIT solinmaydi. Guvohnomaning tegishli amal qilish muddati uchun bir martalik toʻlov kiritilishi yetarlidir (1 oydan bir yilgacha, preyskurantga qarang). Ushbu davr hujjat egasi ishlagan yoki ishlamaganligidan qat’i nazar pensiya hisoblash uchun stajga kiritiladi. Batafsil ma’lumot – bu yerda.
Ta’lim: kimlarning maoshi oshiriladi, kimlarga ustama toʻlanadi
Birinchidan, «Temurbeklar maktabi» harbiy-akademik litseyi va IIVning maxsus maktab-internatlarida quyidagilarning bazaviy tarif stavkalari oshiriladi:
- direktor va uning oʻrinbosarlari, oʻqituvchilar, oʻquv boʻlimi xodimlariniki – 5 baravar;
- toʻgarak (seksiya) rahbarlari va psixologlarniki – 3 baravar;
- axborot-resurs markazi (kutubxona) xodimlari, axborotlashtirish va aloqa boʻlimlari, instruktorlar va laborantlarniki – 2 baravar.
«Temurbeklar maktabi»da xizmatni oʻtayotgan harbiylarga oylik ustama lavozim maoshining 50%i miqdorida toʻlanadi.
Ikkinchidan, quyidagilarning lavozim maoshlariga va bazaviy tarif stavkalariga 100% miqdorida ustamalar joriy etiladi:
- koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan davlat maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyachilarining yordamchilari;
- qoʻshma tipdagi davlat maktabgacha ta’lim tashkilotlarining jismoniy yoki psixik rivojlanishida nuqsonlari boʻlgan bolalar guruhlaridagi tarbiyachilar yordamchilari, pedagogik va tibbiyot xodimlari.
Uchinchidan, ixtisoslashtirilgan oʻquv-tarbiya muassasalarining rahbarlari va pedagoglari, shu jumladan tarbiyachilari va ularning yordamchilariga alohida mehnat sharoitlarida ishlaganligi uchun oylik ustamalar bazaviy tarif stavkalarining 75%i miqdorida toʻlanadi.
Qishloq xoʻjaligi muhandislariga oʻqish uchun haq toʻlanadi
«El-yurt umidi» jamgʻarmasi qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash, qishloq xoʻjaligi mashinasozligi hamda qishloq xoʻjaligi texnikalaridan foydalanish va texnik servisi yoʻnalishlari boʻyicha moliyalashtirishni boshlaydi:
- ikki tomonlama diplom beriladigan qoʻshma dastur asosida tahsil olayotgan iqtidorli bakalavr talabalarga – xorijiy oliy ta’lim muassasasida oʻqish kontrakti toʻlab beriladi;
- magistr, doktorant, professor-oʻqituvchi, ilmiy xodim va soha muhandis texnik xodimlariga – yetakchi xorijiy oliy ta’lim va ilmiy-texnika muassasalariga oʻqish va malaka oshirishga yoʻllanma moliyalashtiriladi.
Patent vakillariga – malaka oshirish
Intellektual mulk sohasining rivojlanishiga salbiy ta’sir koʻrsatadigan muammolardan biri – malakali kadrlarning yetishmovchiligi. Shu sababli 1 sentyabrdan patent vakillari keyinchalik attestatsiyadan oʻtkazilgan holda oʻz malakalarini oshirishlari lozim. Bunda davriylik - har 5 yilda kamida 1 marta. Intellektual mulk sohasida mutaxassislarni tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish jarayoniga ilgʻor ta’lim standartlari va texnologiyalari joriy etiladi.
Avtobusda yurishlar xavfsiz boʻladi
Buning uchun chora-tadbirlar kompleksi amalga oshirilmoqda. Xususan, tungi vaqtlarda viloyatlararo, shaharlararo, xalqaro yoʻnalishlar boʻyicha yoʻlovchilar avtobuslarini ichki ishlar organlarining maxsus jihozlangan xizmat avtomobillari kuzatib boradi. Bu bolalar guruhlarini, umumta’lim maktablari va oʻrta maxsus ta’lim muassasalari oʻquvchilarini tashishga ham taalluqli.
Smenalar oʻrtasidagi dam olish 12 soatdan kamni tashkil etgan avtobuslar haydovchilarining safarga chiqishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Avtobuslarda yoʻlovchilarni tashishga litsenziya bitimlarida litsenziatning avtobuslarni haydovchining toliqqanligini nazorat qilish qurilmalari bilan ta’minlash majburiyati nazarda tutiladi. Foydalanish muddati 15 yildan ortiq boʻlgan avtobuslarda yoʻlovchilarni tashishga litsenziya kartochkalari berilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
TVda – yangi kanal
«O`zbekiston tarixi» telekanali HD formatida koʻrsatuvlarni namoyish etishni boshlaydi. U mamlakat boʻylab tarqalgan umumiy foydalaniladigan raqamli koʻrsatuvlar ijtimoiy paketiga kiritiladi.
«Qorakoʻlchilik» uyushmasiga yangi vakolatlar
Eslatib oʻtamiz, 2017 yilda «Oʻzbek qorakoʻli» kompaniyasi Respublika «Qorakoʻlchilik» uyushmasiga aylandi. Sentyabrdan boshlab uyushma qorakoʻlchilik sub’yektlariga nisbatan quyidagi qoʻshimcha vakolatlarga ega boʻladi:
- qorakoʻl zotli qoʻylarning bosh soni, genofondini saqlash va takomillashtirish, naslchilik-seleksiya ishlari, ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar sifati yuzasidan davriy monitoring hamda jamoatchilik nazoratini amalga oshirish;
- qorakoʻl zotli qoʻylarning genofondini saqlash, boshqa zotli qoʻylar bilan chatishtirmaslik hamda biriktirilgan yer (yaylov) maydonlaridan maqsadli va samarali foydalanish toʻgʻrisida zarur tavsiyalar berish.
Oleg Zamanov.
