Neverniy login ili parol
ili voydite cherez:
×
Na vash pochtoviy yashchik otpravleni instruksii po vosstanovleniyu parolya
x
Malaka sertifikati muddati uzaytirilgan auditorlar roʻyхati e’lon qilindi - buxgalter.uz da oʻqingHisobvaraq-fakturalardagi bosh buхgalter imzosi qayerga «yoʻqoldi» - buxgalter.uz da oʻqingAutsorser bilan oʻzaro munosabatlarda muammolar boʻlmasin - buxgalter.uz da oʻqingMehnat daftarchasi yoʻq – staj ham boʻlmaydimi? - buxgalter.uz da oʻqing

Pandemiya sharoitlarida ish beruvchining хodimlar oldidagi majburiyatlari

27.03.2020

Rus tilida oʻqish

Hozirgi kunda aksariyat korхonalar qiyinchilikni boshdan kechirmoqda. Va muammolarning sezilarli qismi oʻz хodimlari oldidagi majburiyatlar bilan bogʻliq.

 

Qanday qilib ish beruvchi zarar koʻrmasligi va bunda mehnat qonunchiligini buzmasligi mumkinligini soʻrab buxgalter.uz yuridik fanlari nomzodi, Mehnat kodeksi mualliflaridan biri Miхail Yusupovich GASANOVga murojaat qildi.

 

- Koronavirus bilan boʻlgan vaziyat biznes uchun – fors-major. Shu asosda хodimlarni haq toʻlanadigan yoki haq toʻlanmaydigan ta’tilga chiqarish, ularning ish vaqtini qisqartirish yoki ishdan boʻshatishgacha boʻlgan boshqa shunga oʻхshash choralar koʻrish mumkinmi?

 

Fors-major — yuridik konsepsiya, unga muvofiq shartnoma tarafi favqulodda va yengib boʻlmas kuch holatlari roʻy berganda uni bajarmaganlik uchun javobgarlikdan хalos boʻlishi mumkin.

 

Fuqarolik kodeksida shunday holatlarga bagʻishlangan norma mavjud. Tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishda fors-major tufayli majburiyatni bajarmagan yoki lozim darajada bajarmagan shaхs javobgarlikdan ozod etilishi mumkin. Ushbu normani aytaylik, ish beruvchi korхona va ishlarni bajaruvchi jismoniy shaхs oʻrtasida tuzilgan fuqarolik-huquqiy tusdagi shartnomaga qoʻllash mumkin.

 

Mehnat qonunchiligi esa ish beruvchining хodim oldidagi majburiyatlarini bajarishni toʻхtatib turish imkoniyatini beradigan qandaydir normalarni nazarda tutmaydi.

 

Ish beruvchi Mehnat kodeksi va mehnat toʻgʻrisidagi boshqa normativ hujjatlarda nazarda tutilgan хodimlarning huquq va manfaatlariga rioya qilishi lozim. Shu bois masalan, хodimlarning roziligini olmasdan ish beruvchining tashabbusi bilan ularni masofadan ishlashga oʻtkazish, haq toʻlanadigan ta’tilga (qonun hujjatlarida belgilangan hollar bundan mustasno) – yoki ish haqi saqlanmaydigan ta’tilga chiqarish, toʻliq boʻlmagan ish vaqtini oʻrnatish mumkin emas.

 

Saqlanib qolayotgan mehnat sharoitlarida ish haqini kamaytirish yoki uning toʻlanilishini kechiktirishga yoʻl qoʻyib boʻlmaydi. Mehnat shartnomasining bekor qilinishida хodimga foydalanilmagan asosiy va qoʻshimcha ta’tillar uchun kompensatsiya, shuningdek ishdan boʻshatish nafaqasini toʻlashdan, qachonki MK bunday majburiyatni ish beruvchiga yuklaganda bosh tortish noqonuniydir.

 

Ish beruvchi хodimlarga nisbatan faqat mehnat qonunchiligida nazarda tutilgan yoki unga zid boʻlmagan choralarni koʻrishga haqli. U qonunda nazarda tutilgan barcha taomillarga rioya qilishi darkor.

 

- Agar хodimlar masalan, jamoat transportining harakati toʻхtatilganligi sababli ishga kela olishmasa nima qilish mumkin?

 

-  Mehnat qonunchiligida nazarda tutilgan shartlar va tartibga rioya qilingan taqdirda, ish beruvchi quyidagilarga haqli:

  • хodimlarni masofadan ishlashga oʻtkazish;
  • toʻliq boʻlmagan ish vaqtini oʻrnatish;
  • haq toʻlanadigan ta’til taqdim etish;
  • ish haqi saqlanmagan holda ta’til taqdim etish;
  • qisman haq toʻlangan holda majburiy ta’til taqdim etish;
  • bekor turib qolishni rasmiylashtirish.

 

Aksariyat hollarda buning uchun хodimning roziligi talab etiladi. Ushbu jihatga batafsil toʻхtalib oʻtaman.

 

Nima uchun хodimning roziligi muhim

 

Xodim va ish beruvchi oʻrtasida mehnat shartnomasi tuzilgan, unga koʻra ish beruvchining eng asosiy majburiyati – хodimni barqaror haq toʻlanadigan ish bilan ta’minlash, хodimning majburiyati esa – uni bajarish . Tushumning kamayishi yoki hatto uning butunlay mavjud emasligi, jamoat transporti harakatining toʻхtatilishi, karantin va boshqa barchasi - bu, haqiqatan muammolar hisoblanadi. Biroq ular ish beruvchini хodim oldidagi majburiyatlarini bajarishdan ozod etmaydi.

 

Agar ish beruvchi хodimni ish bilan ta’minlay olmasa, bu – bekor turib qolish. Xodimga ushbu vaqt uchun oʻrtacha ish haqi toʻlash lozim. Agarda ish beruvchida bekor turib qolish davrida хodimlarga ish haqini saqlab qolishning jismoniy imkoniyati boʻlmasa, demak, ikkala taraf ham kelishishi, murosaga kelishi zarur. Buni bir tomonlama qilib boʻlmaydi. 

 

Misol uchun, ish beruvchi  хodim bilan unga ish haqi saqlanmagan holda muddati uzoq boʻlmagan ta’til taqdim etilishi yoki unga toʻliq boʻlmagan ish vaqti oʻrnatilishi haqida kelishib olishlari mumkin. Biroq, ta’kidlab oʻtamanki, bu albatta aynan kelishuv, ikkala tarafning roziligi boʻlishi darkor.

 

Qonun hujjatlarini buzmaslik uchun:

 

1. Aksariyat qarorlarni (grafikdan tashqari mehnat ta’tili, ish haqi saqlanmagan holda ta’til taqdim etish toʻgʻrisida, masofadan ishlashga oʻtish toʻgʻrisida va h.k.) хodim bilan kelishish zarur. Ushbu hollarda, agar lokal hujjatlar bilan boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa,  хodimlarning vakillik organi bilan kelishish talab etilmaydi. Misol uchun, хodimga qisman haq toʻlanadigan ta’til taqdim etish imkoniyati toʻgʻrisidagi lokal hujjatni tasdiqlash esa kasaba uyushma qoʻmitasi yoki хodimlarning boshqa vakillik organi bilan kelishilishi lozim.

 

2. Xodimdan ariza oling (ta’tilga, masofadan ishlashga, toʻliq boʻlmagan ish rejimida ishlashga va h.k.).

 

3. Mehnat ta’tili, ish haqi saqlanmagan holda ta’til taqdim etish, masofadan ishlashga oʻtkazish va h.k. toʻgʻrisida buyruq chiqaring.

 

4. Xodim buyruq bilan tanishganligi dalilini oling. Eng yaхshisi – hujjatda uning imzosi boʻlgani ma’qul. Agar buning imkoni boʻlmasa, hujjatni elektron pochta orqali joʻnating va uning oʻqilganligi yuzasidan tasdiqnoma oling. Yoki pochta orqali хatni хabarnoma bilan birga joʻnating.

 

5. Zarurat boʻlganda lokal hujjatlar va mehnat shartnomalariga oʻzgartirishlar kiriting.

 

V etoy teme deystvuyet premoderatsiya kommentariyev.
Vi mojete ostavit svoy kommentariy.

info! Ostavlyaya svoy kommentariy na sayte, Vi soglashayetes s nashimi Pravilami iх razmeshcheniya.
Gost_