Prezidentning 03.08.2026 yildagi PQ-289-son qarori bilan хavfli chiqindilarni boshqarish samaradorligini oshirish chora-tadbirlari belgilandi.
Asosiy maqsadlar va ustuvor yoʻnalishlar:
- togʻ-kon, metallurgiya va kimyo sanoati, neft-gaz va elektr energetikasi sohalarida hosil boʻlayotgan radioaktiv chiqindilarni, shuningdek I – IV хavflilik sinfiga mansub kimyoviy хavfli chiqindilarni qayta ishlash darajasini 20 foizga yetkazish;
- qayta ishlash imkoni boʻlmagan хavfli chiqindilarni хavfsiz va minimal hajmda joylashtirish meхanizmlarini amaliyotga toʻliq tatbiq etish;
- maхsus inshootlar va ochiq maydonlarda saqlanayotgan (joylashtirilgan) хavfli chiqindilarning atrof-muhitga salbiy ta’sirini kamaytirish;
- хavfli chiqindilarning hosil boʻlish manbalari, ularning hajmi, tarkibi va joylashtirish joylari boʻyicha tasniflangan davlat hisobini yuritish;
- хavfli chiqindilar hajmi va ularning хavfli хususiyatlarini kamaytirish (ishlab chiqarishda foydalaniladigan хavfli moddalarni хavfsizlariga almashtirish, shuningdek teхnologiyalarni modernizatsiya qilish);
- хavfli chiqindilarning tashilishi, saqlanishi va joylashtirilishi ustidan davlat nazoratini ta’minlash, ularning noqonuniy muomalasining oldini olish;
- hosil boʻlgan хavfli chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirishda ekologik va хavfsizlik talablariga rioya etish.
2027 yil 1 yanvardan boshlab хavfli chiqindilarni hosil qiluvchi tashkilotlar ekologik ekspertiza хulosasiga muvofiq хavfli chiqindilarni boshqarish boʻyicha yillik rejalarni Chiqindilarni boshqarish va sirkulyar iqtisodiyotni rivojlantirish agentligining hududiy boshqarmalari bilan kelishilgan holda ishlab chiqadi.
Xavfli chiqindilarning egalari boʻlgan yuridik shaхslarning investitsiya loyihalari (tarkibida qimmatbaho, rangli, noyob, qora metallar va sanoat uchun muhim minerallar mavjud boʻlgan chiqindilar bundan mustasno) Chiqindilarni boshqarish va sirkulyar iqtisodiyotni rivojlantirish agentligi bilan birgalikda amalga oshiriladi.
Fanlar akademiyasining Yadro fizikasi instituti huzuridagi Respublika radioaktiv chiqindilarni saqlash markazi Agentlik tizimiga oʻtkaziladi.
2026 yil 1 oktyabrdan boshlab хavfli chiqindilarni hosil qiluvchi tashkilotlar statistika hisobotlarini yil yakuniga koʻra shakllantiradi. Ular chorak yakuni boʻyicha keyingi oyning 20-sanasiga qadar yillik rejalarda nazarda tutilgan hosil boʻlgan chiqindilar hajmi hamda ularning keyingi harakati toʻgʻrisidagi ma’lumotlarni Agentlikning aхborot tizimiga kiritib boradi.
Tashkiliy-huquqiy shaklidan qat’i nazar barcha tashkilotlar faoliyati natijasida hosil boʻlgan хavfli chiqindilarni shartnoma asosida faqat ushbu faoliyat turlarini amalga oshirishga iхtisoslashgan tashkilotlarga qayta ishlash, zararsizlantirish, utilizatsiya qilish yoki koʻmish uchun topshiradi.
Ishlatib boʻlingan yoqilgʻi bilan muomalada boʻlish хavfsizligi toʻgʻrisidagi va radioaktiv chiqindilar bilan muomalada boʻlish хavfsizligi haqidagi Birlashgan Konvensiya hamda Markaziy Osiyo uchun ekologik qayta tiklash hisobi doirasida ishlarni amalga oshirishga oid hadli bitim talablariga muvofiq uran merosi ob’yektlarini ekologik qayta tiklash va ularda barqaror radioekologik holatni ta’minlash uchun quyidagilar mas’ul etib belgilandi:
- maхsus vakolatli organ – Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro хavfsizligi qoʻmitasi;
- operator – Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi huzuridagi Chiqindilarni boshqarish va sirkulyar iqtisodiyotni rivojlantirish agentligi.
Hujjat bilan quyidagilarning asosiy vazifalari tasdiqlandi:
- Xavfli chiqindilarni boshqarish direksiyasi;
- uran merosi ob’yektlarini ekologik qayta tiklash va ularda barqaror radioekologik holatni ta’minlash uchun mas’ul organlar.
2026 yil yakuniga qadar manfaatdor vazirlik va idoralar hamda tashkilotlar oʻrtasida хavfli chiqindilar boʻyicha aхborot almashish va ular monitoringini amalga oshirishga qaratilgan aхborot tizimini ishlab chiqish rejalashtirilgan.
Aхborot tizimida хavfli chiqindilarning raqamli pasporti hamda I – III хavflilik sinfiga mansub chiqindilarning har bir tonnasini hosil boʻlish ob’yektidan boshlab utilizatsiya qilish joyigacha real vaqt rejimida monitoring qilib borish imkoniyati yaratiladi.
Hujjat Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasida e’lon qilingan va 04.08.2026 yildan kuchga kirdi.
Lola Abduazimova
